Baranek, który jest GODZIEN i tajemnica zapieczętowanej księgi.

Czytając Apokalipsę, łatwo skupić uwagę na bestii, Antychryście, sądzie i katastrofach, które mają dotknąć świat. Tymczasem w centrum piątego rozdziału znajduje się Baranek. Zanim Jan zobaczy otwieranie pieczęci i wydarzenia, które wstrząsną światem – to dowie się, Kto jest godzien wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie. To właśnie od zrozumienia tej sceny zależy właściwe odczytanie wszystkiego, co nastąpi później.

Wyobraźmy sobie, że znajdujemy się w miejscu, w którym zapadają decyzje dotyczące losów całego stworzenia. Chodzi o przyszłość narodów i władców oraz o kres zła i nadejście sprawiedliwości. O odpowiedź na pytanie, czy historia zmierza do jakiegoś celu, czy też pozostaje jedynie niekończącym się pasmem przemocy, cierpienia i śmierci.

Właśnie taką scenę przedstawia Apokalipsa Jana w rozdziale 5. W poprzednim rozdziale apostoł Jan zobaczył otwarte drzwi w niebie, tron i Zasiadającego na nim. Wokół tronu rozbrzmiewa uwielbienie, a całe stworzenie zostaje przedstawione jako zależne od woli Tego, który je powołał do istnienia. Widzimy, że niebo nie jest miejscem chaosu. Bóg nie utracił kontroli nad światem. Odbywa się zaś w nim niezwykłe nabożeństwo, w którym biorą udział wszelkie istoty tam się znajdujące, oddając chwałę i cześć Zasiadającemu na tronie.

I jak czytamy w piątym rozdziale:

I ujrzałem na prawej ręce Zasiadającego na tronie

księgę zapisaną wewnątrz i na odwrocie

zapieczętowaną na siedem pieczęci. (Ap 5,1)

Nie możemy z całą pewnością odtworzyć wszystkich szczegółów symboliki zwoju. Prawdopodobnie należy go rozumieć w świetle starotestamentowych obrazów dokumentu Bożego wyroku. Zwój zawiera więc zamierzenie Boga, które ma zostać zrealizowane w historii. Kolejne pieczęcie prowadzą do wydarzeń opisanych w Apokalipsie 6–8. Nie chodzi więc tylko o informację, lecz o Boże działanie. Zwój  jest zapisany wewnątrz i na odwrocie, co zapewne wskazuje na pełnię zawartości. Fakt, że jest zapieczętowany siedmioma pieczęciami, oznacza, że jego treść nie jest dostępna do odczytania ani wykonania tego, co w niej jest.

Obraz zapieczętowanej księgi przywołuje na myśl słowa z Księgi Daniela, w której prorok otrzymuje polecenie, aby zapieczętować słowa aż do czasu końca:

Ty jednak, Danielu, ukryj słowa

i zapieczętuj księgę aż do czasów ostatecznych.

Wielu będzie dociekało,

by pomnożyła się wiedza». (Dn 12,4)

Nie sugeruję, że chodzi o bezpośrednie nawiązanie do tego samego dokumentu. Lecz w obu wizjach pojawia się podobne napięcie: Boże zamierzenie pozostaje w pewnym stopniu zakryte, a jego realizacja należy do Boga. Nie chodzi tu tylko o poznanie przyszłości. Otwarcie księgi wiąże się z realizacją Bożego zamysłu wobec świata i doprowadzeniem historii do sprawiedliwego rozstrzygnięcia.

W każdym razie w trakcie tego pełnego majestatu i chwały nabożeństwa pojawia się problem. Treść pozostaje niedostępna. Jan nie ma możliwości zajrzenia do środka. Nie może też po prostu poprosić kogokolwiek o wyjaśnienie zapisanych tam słów. I wtedy potężny anioł rzuca wyzwanie całemu stworzeniu: „Kto jest godzien?”

I ujrzałem potężnego anioła, obwieszczającego głosem donośnym:

«Kto godzien jest otworzyć księgę i złamać jej pieczęcie?». (Ap 5,2)

Kluczowe jest tutaj słowo godzien. Zauważmy – ten anioł nie zapytał: kto jest wystarczająco silny? Kto dysponuje odpowiednią wiedzą? Kto ma umiejętności – potrafi złamać pieczęcie? Kto ma największą armię albo największą władzę? Ale pyta „Kto jest godzien?”

Greckie słowo tłumaczone jako godzien to ἄξιος (axios). Oznacza ono: godny, zasługujący, odpowiedni, mający odpowiednie kwalifikacje lub uprawnienie do czegoś. W kontekście wizji można to rozumieć tak: nikt nie ma odpowiedniej pozycji, prawa ani dokonanego dzieła, które uprawniałyby go do otwarcia zwoju i realizacji Bożego zamierzenia. Nie wystarczają anielska potęga, wiedza ani pozycja w stworzeniu.

I wręcz słyszymy tutaj, jak odpowiada mu głuche, porażające milczenie. Nikt nie występuje – ani Abraham, ani Mojżesz, ani Eliasz, ani najpotężniejsi archaniołowie. Nie znajduje się nikt w niebie, na ziemi ani pod ziemią. Dosłownie NIKT! I wtedy… Jan zaczął płakać.

A ja bardzo płakałem,

że nikt nie znalazł się godzien, by księgę otworzyć ani na nią patrzeć. (Ap 5,4)

To jeden z najbardziej poruszających i zastanawiających momentów całej wizji. Jan nie reaguje tak na widok bestii. Nie płacze też z powodu nadchodzącego sądu Bożego, plag ani zniszczenia, które dotknie ziemię. Płacze dlatego, że nie znajduje się nikt godny otworzyć księgi. Dlaczego?

Jeżeli zwój przedstawia Boże zamierzenie dotyczące historii, sądu i ustanowienia Jego królestwa, to Jan płacze dlatego, że zamknięta księga oznacza brak kogoś godnego, kto mógłby podjąć się realizacji  Bożego zamysłu. Płacze z powodu niemożności doprowadzenia Bożego zamysłu do spełnienia, a wraz z nim — nadejścia sądu nad złem, zwycięstwa Boga i odnowienia stworzenia.

Możemy też zrozumieć powagę tej chwili, jeśli spojrzymy na nią w kontekście całej wizji. W poprzednim rozdziale Jan usłyszał wspaniały hymn o tym, że Bóg jest godzien otrzymać chwałę, cześć i moc, ponieważ stworzył wszystko i wszystko istnieje dzięki Jego woli (Ap 4,11). Na tronie zasiada Stwórca. Nie utracił On panowania nad swoim stworzeniem. A jednak w rozdziale 5 pojawia się problem: nikt spośród stworzeń nie okazuje się godny wziąć księgi i otworzyć jej pieczęci. A te słowa: nikt nie znalazł się godzien, by księgę otworzyć ani na nią patrzeć – a nawet patrzeć,są podkreśleniem niegodności kogokolwiek wśród całego stworzenia.

W tej scenie możemy rozpoznać także własny lęk: czy zło, cierpienie i śmierć naprawdę doczekają się sprawiedliwego rozstrzygnięcia? Jan płacze łzami każdego człowieka, który kiedykolwiek stał nad grobem dziecka czy kogoś bliskiego, patrzył na wojnę z jej okrucieństwem, zmagał się z bezsensem czy poczuciem, że zło na świecie bezkarnie triumfuje. Zapieczętowana księga to symbol dziejów świata, którego nikt nie potrafi naprawić. Wtedy jeden ze starców mówi do Jana:

«Przestań płakać:

Oto zwyciężył Lew z pokolenia Judy,

Odrośl Dawida,

tak że otworzy księgę i siedem jej pieczęci». (Ap 5,5)

Starzec oznajmia, że jest Ktoś, kto jest godny ją otworzyć. Zapowiedzianym Zwycięzcą jest Lew z pokolenia Judy. Lew z pokolenia Judy i Odrośl Dawida (Korzeń Dawida) to obrazy zawarte w biblijnej nadziei na królewskiego wybawcę. Nawiązują do obietnic Starego Testamentu, w tym do Rdz 49,9–10[i] oraz Iz 11,1–2[ii]. Obrazy te wskazują na królewskiego Mesjasza, który zwycięży i obejmie panowanie… Ale czytajmy dalej.

I ujrzałem między tronem z czworgiem Zwierząt

a kręgiem Starców

stojącego Baranka jakby zabitego,

a miał siedem rogów i siedmioro oczu,                                      

którymi jest siedem Duchów Boga wysłanych na całą ziemię. (Ap 5,6)

Czy starzec się pomylił? Jan odwraca się, by zobaczyć Lwa – może spodziewa się kłów, pazurów, ryczącego mocarza, który zmiażdży Rzym. A widzi Baranka jakby zabitego – ze śladami po poderżniętym gardle [greckie słowo: ἐσφαγμένον (esphagmenon) – brutalnie zabity, zarżnięty], który jednak stoi.

Widzimy tu, że zmartwychwstanie nie wymazało ran Chrystusa. On wszedł do chwały ze swoimi bliznami. W tym jednym obrazie spotykają się krzyż i zmartwychwstanie. Chrystus nie zwyciężył dlatego, że Jego przeciwnicy okazali się niegroźni. Nie zwyciężył dlatego, że udało Mu się uniknąć cierpienia. Zwyciężył, choć został zabity. Władza Boga nad światem objawia się we wzięciu cierpienia na siebie. Nasz Bóg nie zarządza wszechświatem z chłodnego dystansu – On nosi ślady przemocy tego świata na własnym ciele.

Symbol Baranka niesie w sobie w Biblii wiele skojarzeń. Przywołuje biblijny świat ofiary, wybawienia i przymierza. W tle znajdują się między innymi baranek paschalny z Księgi Wyjścia 12, obraz sługi Pańskiego prowadzonego na rzeź z Księgi Izajasza 53 oraz świadectwo Jana Chrzciciela o Jezusie jako Baranku Bożym, który gładzi grzech świata (J 1,29[iii]). Każde z tych skojarzeń ma własny kontekst. Razem tworzą jednak biblijną przestrzeń znaczeń, w której śmierć Baranka jest wydarzeniem o znaczeniu zbawczym.

I to właśnie On jest godzien otworzyć księgę. W tym miejscu pojawia się jedna z najważniejszych prawd Apokalipsy: zwycięstwo Chrystusa nie polega na odrzuceniu drogi ofiary, lecz na tym, że Bóg przez tę drogę objawił swoją moc i doprowadził do zwycięstwa.

Widzimy tutaj taki paradoks Bożego działania w całej historii zbawienia. Lew zwycięża jako Baranek. To pokazuje inny sposób rozumienia władzy, zwycięstwa i królowania. To nie jest słabość ukryta pod maską siły. To głęboka duchowa Boża prawda. Świat zna władzę, która utrzymuje się dzięki temu, że inni się boją. Zna zwycięzców, którzy budują swoje panowanie na ciałach pokonanych. Zna systemy, które obiecują pokój, a jednocześnie stosują przemoc, aby podporządkować sobie ludzi.

Jan zaś zobaczył Tego, który zwyciężył przez swoją wierność i posłuszeństwo aż do śmierci. I zobaczył Go w centrum nieba i na Nim skupiło się całe niebiańskie nabożeństwo. On – Chrystus okazuje się Panem i centrum historii. Przy tym siedem rogów Baranka można odczytać jako obraz pełni mocy, a siedmioro oczu wiąże się w samym tekście z siedmioma Duchami Boga posłanymi na całą ziemię, co oznacza pełnię Ducha, pełnię obecności w Kościele i przez Kościół na świecie. Tak więc wizja nie pozostawia wątpliwości co do godności Tego, który wziął księgę „z prawicy Zasiadającego na tronie”:

A kiedy wziął księgę,

czworo Zwierząt i dwudziestu czterech Starców upadło przed Barankiem,

każdy mając harfę i złote czasze pełne kadzideł,

którymi są modlitwy świętych.

I taką nową pieśń śpiewają:

«Godzien jesteś wziąć księgę i jej pieczęcie otworzyć,

bo zostałeś zabity

i nabyłeś Bogu krwią twoją [ludzi] z każdego pokolenia, języka, ludu i narodu,

i uczyniłeś ich Bogu naszemu królestwem i kapłanami,

a będą królować na ziemi». (Ap 5,8-10)

Problem świata sprowadza się nie tylko do braku właściwego, sprawiedliwego władcy. Świat potrzebuje rozwiązania problemu zła, grzechu, winy i śmierci. Potrzebuje sprawiedliwości, która nie będzie jedynie kolejną odsłoną przemocy. Potrzebuje pojednania ludzi z Bogiem. W tym zawiera się godność Baranka. On to uczynił!

Jan oglądał tę wizję w świecie zdominowanym przez potęgę Rzymu, w którym wierność Chrystusowi mogła oznaczać społeczne wykluczenie, konflikt z otoczeniem, a nawet śmierć. Dla wspólnot, do których skierowano Apokalipsę, pytanie o prawdziwego Pana historii nie było abstrakcyjnym problemem. Świat uważał, że panem jest cezar i stojące za nim imperium. Kościół zaś ogłaszał Baranka jako władcę świata i całej historii. To musiało rodzić konflikt…

Jako chrześcijanie często deklarujemy wiarę w Baranka, ale w praktyce pragniemy Lwa.  Tęsknimy za politycznymi układami, za siłą, która uciszy naszych oponentów, za prawem, które wymusi moralność, za medialnym sukcesem. To może jest dobry sprawdzian: Jak reagujesz, gdy ktoś cię krzywdzi w pracy, w rodzinie, w debacie publicznej? Czy odpowiadasz językiem przemocy, odwetu i dominacji (metodą Babilonu), czy wiernością, przebaczeniem i ofiarą (drogą Baranka)? Nie da się naśladować Baranka, używając metod bestii.

Wierność Barankowi rzuca też zupełnie inne światło na ziemski sukces Kościoła. Kościół może być niewielki, pozbawiony politycznych wpływów czy ziemskich narzędzi nacisku. Przesłanie rozdziału 5 odbiera nam prawo do mierzenia Bożego błogosławieństwa statystyką, liczbą wyświetleń na Facebooku czy YouTube, pozycją w świecie czy siłą przebicia. Kluczowe pytanie nie brzmi: jak wielcy jesteśmy w oczach współczesnych imperiów? Brzmi: do kogo należymy i czy pozostajemy Mu wierni? Bo tak Chrystus ocenia Kościół.

Zauważmy przy tym, że w scenie przekazania księgi pojawia się kluczowy detal: złote czasze pełne kadzideł, którymi są modlitwy świętych (Ap 5,8). W starotestamentowej świątyni dym kadzidła wznosił się prosto ku miejscu Bożej obecności (np. Ps 141,2[iv]). Apokalipsa przypomina, że bieg historii i łamanie pieczęci nie dzieją się w oderwaniu od cierpiącego ludu Bożego. Kiedy modlisz się w ukryciu i czujesz, że twoje słowa odbijają się od sufitu, prawda nieba jest inna: twoje łzy, westchnienia i wołanie o sprawiedliwość są zebrane w złotych naczyniach, w samym centrum wszechświata. Docierają do Boga.

Pamiętajmy – cierpienie nie oznacza przegranej. Skoro Baranek, który przeszedł przez śmierć, żyje i stoi – to nasza wierność Bogu prowadzi do zwycięstwa, którego nie unieważni nawet grób[v].

W kolejnym rozdziale Baranek zacznie łamać pieczęcie. Na scenę wkroczą jeźdźcy: wojna, głód, plagi, wstrząsy i rozpad dotychczasowego ładu.

Mamy pokusę skoncentrować całą uwagę wyłącznie na tych katastrofach – próbować rozszyfrowywać symbole, dopasowywać je do bieżących wiadomości ze świata i gubić się w spekulacjach. Treść Apokalipsy jednak nie pozwala nam na to. Zanim na ziemię spadną jakiekolwiek wyroki, w niebie rozbrzmiewa pieśń odkupienia. Zanim ujrzymy sąd, dowiadujemy się, Kto trzyma stery dziejów świata.

Przyszłość nie należy do dyktatorów, korporacji, systemów totalitarnych ani ślepego trafu. Nie należy też do bestii. Historia świata zmierza ku Bożemu rozstrzygnięciu. W końcu całe stworzenie uklęknie przed Bożym tronem i rozbrzmi jedna prawda:

A wszelkie stworzenie, które jest w niebie

i na ziemi, i pod ziemią, i na morzu,

i wszystko, co w nich przebywa,

usłyszałem, jak mówiło:

«Zasiadającemu na tronie

i Barankowi

błogosławieństwo i cześć, i chwała, i moc, na wieki wieków!» (Ap 5,13)

Jan płakał, bo nikt nie mógł otworzyć księgi. Nikt nie był godzien. Dziś zaś nikt z nas nie musi płakać łzami beznadziei. Pieczęcie spoczywają w rękach Tego, który oddał za nas życie. Skoro Ten, który nosi ślady po gwoździach, prowadzi historię do zamierzonego celu – twoje jutro i los tego świata są pod kontrolą. Mamy gwarancję, że zło nie będzie miało ostatniego słowa.

Nie lękaj się więc, ale dołącz do tej niebiańskiej pieśni uwielbienia.                                


[i] Judo, młody lwie, na zdobyczy róść będziesz, mój synu:

jak lew czai się, gotuje do skoku,

do lwicy podobny – któż się ośmieli go drażnić?

Nie zostanie odjęte berło od Judy

ani laska pasterska spośród kolan jego,

aż przyjdzie ten, do którego ono należy,

i zdobędzie posłuch u narodów! (Rdz 49,9-10)

[ii] I wyrośnie różdżka z pnia Jessego,

wypuści się odrośl z jego korzeni.

I spocznie na niej Duch Pański,

duch mądrości i rozumu,

duch rady i męstwa,

duch wiedzy i bojaźni Pańskiej. (Iz 11,1-2)

[iii] Nazajutrz zobaczył Jezusa, nadchodzącego ku niemu, i rzekł: «Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. (J 1,29)

[iv]  Niech moja modlitwa będzie stale przed Tobą jak kadzidło;
wzniesienie rąk moich – jak ofiara wieczorna! (Ps 141,2)

[v] Zobacz przykłady bohaterów wiary w 11 rozdziale Listu do Hebrajczyków, szczególnie 11,35-40.

Scroll to top